چهار سبک دلبستگی و تأثیر آنها بر روابط
سبک دلبستگی الگویی است که از دوران کودکی شکل میگیرد و بر نحوهٔ برقراری ارتباط ما با دیگران، بهخصوص در روابط نزدیک، تأثیر میگذارد. چهار سبک اصلی عبارتاند از:
ایمن: افرادی با این سبک به راحتی به دیگران نزدیک میشوند و به روابط پایدار و صمیمانه اعتقاد دارند.
اضطرابی: این افراد نگران طرد شدن هستند و ممکن است در روابط بیش از حد وابسته و نیازمند باشند.
اجتنابی: این افراد از صمیمیت میترسند و ترجیح میدهند استقلال خود را حفظ کنند.
آشفته: این افراد ترکیبی از ویژگیهای سبکهای اضطرابی و اجتنابی دارند و ممکن است در روابط رفتاری متناقض داشته باشند.
در یک مقایسهٔ ساده: فرد ایمن دیدگاهی مثبت به خود و دیگران دارد، نیازش به صمیمیت متعادل و ترسش از طرد کم است و در رابطه اعتماد، صمیمیت و حمایت نشان میدهد. فرد اضطرابی دیدگاهی منفی به خود و دیگران دارد، نیاز زیادی به صمیمیت دارد و رفتارش وابستگی، نیازمندی و حسادت است. فرد اجتنابی دیدگاهی مثبت به خود و منفی به دیگران دارد، نیازش به صمیمیت کم است و رفتارش استقلال، دوری و سردی است. فرد آشفته دیدگاه متناقضی دارد و میان وابستگی و دوری نوسان میکند.
سبک دلبستگی ما نحوهٔ تفسیر و واکنش ما به موقعیتهای مختلف در رابطه را شکل میدهد. مثلاً فردی با سبک اضطرابی ممکن است با کوچکترین بیتوجهی از طرف شریک زندگی احساس ناامنی کند و واکنشهای شدیدی نشان دهد.
تشخیص دقیق سبک دلبستگی در کودکان معمولاً توسط متخصصان روانشناسی کودک و با روشهای ارزیابی استاندارد انجام میشود. یکی از روشهای معروف «وضعیت عجیب» است که توسط مری اینسورت ایجاد شده است؛ در آن کودک در شرایطی مانند جدایی از والد و مواجهه با یک غریبه قرار میگیرد و واکنشهایش مشاهده و تحلیل میشود. کودک ایمن در جدایی ناراحت میشود اما پس از بازگشت والد زود آرام میشود؛ کودک اضطرابی حتی پس از بازگشت آرام نمیشود؛ کودک اجتنابی دوری میکند و واکنش خاصی نشان نمیدهد؛ و کودک آشفته رفتارهای متناقض دارد.